Bal Analizi Nedir, Nerede Yapılır? Analizli Bal Ne Demek?

"Bu bal gerçek mi?" sorusunun güvenilir cevabı mutfakta değil, laboratuvarda verilir. Su, kibrit ya da peçete gibi ev testleri balın kalitesini göstermez. Bu yazıda bal analizinin ne olduğunu, hangi değerlere bakıldığını, analizin nerede yapıldığını ve "analizli bal" ifadesinin ne anlama geldiğini anlatıyoruz.

Bal analizi nedir?

Bal analizi, balın bileşiminin ve kalitesinin laboratuvar yöntemleriyle ölçülmesidir. Analiz sonucunda balın nem oranı, şeker yapısı, enzim aktivitesi, ısıl işlem görüp görmediği, dışarıdan şeker katılıp katılmadığı ve hangi bitkilerden geldiği gibi bilgiler elde edilir.

Türkiye'de balın taşıması gereken kriterler Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği ile belirlenir. Laboratuvarlar sonuçları bu tebliğdeki sınır değerlerle karşılaştırır.

Bal analizinde hangi değerlere bakılır?

Nem

Balın içindeki su oranıdır. Olgunlaşmadan hasat edilen ya da nem çeken bal ekşimeye ve fermente olmaya yatkın olur.

HMF (hidroksimetilfurfural)

Bal ısıtıldığında ya da uzun süre kötü koşullarda saklandığında yükselen bir bileşiktir. Yüksek HMF, balın ısıl işlem gördüğünü ya da eskidiğini gösterebilir.

Diastaz aktivitesi

Balda doğal olarak bulunan bir enzimin ölçümüdür. Isıtma ve uzun süreli saklama bu enzimin aktivitesini düşürür. Bu yüzden diastaz değeri, balın ne kadar korunduğu hakkında fikir verir.

Prolin

Balda çoğunlukla arılardan gelen bir aminoasittir. Düşük prolin değeri, balın olgunlaşmadığına ya da balın içine başka şeyler karıştırıldığına işaret edebilir.

Şeker profili (fruktoz, glikoz, sakaroz)

Balın temel şekerleri fruktoz ve glikozdur. Sakaroz (çay şekeri) oranının yüksek olması, arıların şekerle beslendiğine ya da bala şeker katıldığına işaret edebilir.

C4 şeker analizi

Mısır ve şeker kamışı gibi bitkilerden elde edilen şurupların bala katılıp katılmadığını anlamak için yapılan izotop analizidir. Taklit ya da katkılı balı ortaya çıkarmada en çok başvurulan yöntemlerden biridir.

Polen analizi

Baldaki polen tanelerinin mikroskop altında incelenmesidir. Balın hangi bitkilerden ve hangi bölgeden geldiği hakkında bilgi verir. "Kestane balı" ya da "hayıt balı" gibi tek çiçek balı iddiaları bu analizle desteklenir.

Kalıntı analizleri

Antibiyotik ve tarım ilacı kalıntılarının aranmasıdır. Arı sağlığı için kullanılan ilaçların bala geçip geçmediğini gösterir.

Elektriksel iletkenlik

Balın mineral içeriğiyle ilişkilidir. Çam balı gibi salgı ballarını çiçek ballarından ayırmada kullanılır.

Bal analizi nerede yapılır?

• Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı gıda kontrol laboratuvarları
• Akredite özel gıda laboratuvarları: Bal analizi hizmeti veren birçok özel laboratuvar vardır. TÜRKAK akreditasyonu olan laboratuvarları tercih edin.
• Bazı üniversite ve araştırma enstitüsü laboratuvarları

Analiz ücreti, istenen parametrelere göre değişir. Tam bir analiz (özellikle C4 şeker ve polen analizi) temel analizlere göre daha maliyetlidir. Güncel ücret ve numune miktarı için doğrudan laboratuvara danışın.

Analizli bal ne demek?

"Analizli bal", üreticinin balını laboratuvarda analiz ettirdiği ve sonuçları raporla paylaştığı bal demektir. Bir analiz raporunu incelerken şunlara bakın:

• Raporu hangi laboratuvar hazırladı? Laboratuvarın adı ve akreditasyonu yazıyor mu?
• Rapor hangi parti bala ait? Rapordaki parti ya da numune bilgisi, aldığınız ürünle eşleşmeli.
• Rapor tarihi ne? Yıllar önceki bir rapor bugünkü hasat için bilgi vermez.
• Hangi parametreler test edildi? Yalnızca nem ve şeker değerleri mi, yoksa HMF, diastaz, C4 ve polen analizi de var mı?
• Sonuçlar sınır değerlerle karşılaştırılmış mı? Raporda "uygun" ya da "uygun değil" değerlendirmesi bulunur.

Evde bal testi yapılır mı?

Suya damlatma, kibritle yakma, peçeteye sürme ya da başparmakta akıtma gibi ev testleri balın gerçek olup olmadığını güvenilir şekilde göstermez. Nedenlerini Gerçek Bal Nasıl Anlaşılır? yazımızda ayrıntılı anlattık.

Kristalleşme de tek başına bir kalite ölçütü değildir. Doğal ballar kristalleşebilir, bazı ballar ise çok geç kristalleşir. Ayrıntılar: Bal Neden Kristalleşir?

Bal alırken nelere dikkat edilmeli?

• Üreticinin ve üretim bölgesinin belli olmasına
• Etikette bal çeşidi, gramaj, parti ve son tüketim tarihi bilgilerinin bulunmasına
• Piyasa fiyatının çok altındaki ballara karşı dikkatli olmaya
• Merak ettiğiniz soruları üreticiye doğrudan sorabilmeye

Bal çeşitlerinin farklarını Bal Çeşitleri ve Özellikleri rehberimizde anlattık.

idabey balları

Ballarımızı Kazdağları'nın yüksek rakımlı tepelerindeki arılığımızda üretiyoruz. Balımıza katkı maddesi eklemiyor, ısıl işlem uygulamıyoruz. Ürünlerimizle ilgili tüm sorularınızı WhatsApp üzerinden bize doğrudan sorabilirsiniz. Tüm çeşitler için Bal Çeşitleri sayfamıza göz atın.

Sık sorulan sorular

Bal analizi nerede yapılır?
Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı gıda kontrol laboratuvarlarında, akredite özel gıda laboratuvarlarında ve bazı üniversite laboratuvarlarında yapılır.

Balın gerçek olduğu nasıl anlaşılır?
Güvenilir yol laboratuvar analizidir. C4 şeker analizi şurup katkısını, HMF ve diastaz değerleri ısıl işlemi, polen analizi balın kaynağını gösterir. Ev testleri güvenilir değildir.

HMF nedir?
Bal ısıtıldığında ya da uzun süre kötü koşullarda saklandığında yükselen bir bileşiktir. Yüksek HMF ısıl işlem ya da eskime belirtisi olabilir.

C4 şeker analizi nedir?
Mısır ve şeker kamışı gibi bitkilerden elde edilen şurupların bala katılıp katılmadığını gösteren bir izotop analizidir.

Analizli bal ne demek?
Üreticinin laboratuvarda analiz ettirdiği ve sonuçlarını raporla paylaştığı baldır. Raporun laboratuvarını, tarihini ve hangi parti bala ait olduğunu kontrol edin.